Henryk Gryngerg.

 

Henryk Gryngerg - poeta, pisarz , eseista żydowskiego pochodzenia, laureat wielu prestiżowych nagród literackich, autor kilkudziesięciu książek, w których postawił sobie za cel bycie kronikarzem losu Żydów polskich. 

Kiedyś, a ściślej - 8 lat temu pisalam już o nim.  Krótko więc przypomnę - urodził się w 1936 roku w Warszawie. W okresie okupacji niemieckiej, ze względu na żydowskie pochodzenie  ukrywał się na tzw. aryjskich papierach.  Z całej licznej rodziny Holocaust przeżyli – dzięki pomocy Polaków – tylko on i jego matka. Ojca – zamordował polski chłop, któremu ten oddał na przechowanie dwie krowy. Dwuletniego brata, wydanego przez polskich sąsiadów również zabili.Niemcy   Grynberg w swym pisarstwie podejmuje głównie tematykę Holocaustu i losu polskich Żydów.Od 1 kwietnia 1959 do 31 grudnia 1967 pracował w warszawskim Teatrze Żydowskim[3]. W 1967 wraz z zespołem teatru wyjechał na występy do USA i pozostał na emigracji.

Jest laureatem wielu nagród literackich, cztery jego książki były nominowane do Nagrody Literackiej Nike . 

Orfeusz II

Moja żona umarła zanim ją poślubiłem
zanim ją pokochałem
zanim ja ujrzałem
nie wiem nawet jak miała na imię
wiem tylko że piersi jej miały wezbrać
miłością czystą i białą jak mleko
że oczy jej miały oświetlać mi noce
że usta jej miały ogrzewać mi dusze
a ręce jej miałem jak balsam
przykładać sobie do ran
że bez niej jest tu ciemno i zimno
i coraz silniej krwawią
nie zdążyła na swój ślub
ani na miłość
na swoje piersi oczy i usta
na życie
umarła w tysiąc dziewięćset czterdziestym pierwszym
drugim lub trzecim
może jeszcze zanim zaczęła chodzić
mówić a nawet patrzeć
może nie zdążyła się nawet urodzić
to po niej tak pusto w moim hadesie za życia
gdzie wdowcem się urodziłem
i nie ma nawet gdzie interweniować -
nie zdążyła pod mój ślubny baldachim
pod którym czekam do dziś

Szczęśliwy stary człowiek

Szczęśliwy stary człowiek
co pogrzebał już przyjaciół i wrogów
i może umrzeć kiedy chce
bez obawy że sprawi przyjemność
a tym bardziej ból
i jest panem swojego życia
a my niewolnicy przyjaciół naszych i wrogów
dla których musimy żyć
bardzo dobrze i bardzo długo
chodzimy zziajani po świecie
nie mogąc doczekać się kiedy
będziemy wreszcie tak starzy
żeby zacząć naprawdę żyć.

Henryk Gryngerg.

ks. Jan Twardowski - Bliscy i oddaleni

 

Bo widzisz tu są tacy którzy się kochają

i muszą się spotykać aby się ominąć

bliscy i oddaleni jakby stali w lustrze

piszą do siebie listy gorące i zimne rozchodzą się jak w śmiechu porzucone kwiaty

by nie wiedzieć do końca czemu tak się stało

są inni co się nawet po ciemku odnajdą

lecz przejdą obok siebie bo nie śmią się spotkać

tak czyści i spokojni jakby śnieg się zaczął

byliby doskonali lecz wad im zabrakło
bliscy boją się być blisko żeby nie być dalej
niektórzy umierają – to znaczy już wiedzą

miłości się nie szuka jest albo jej nie ma

nikt z nas nie jest samotny tylko przez przypadek

są i tacy co się na zawsze kochają

i dopiero dlatego nie mogą być razem

jak bażanty co nigdy nie chodzą parami

można nawet zabłądzić lecz po drugiej stronie

nasze drogi pocięte schodzą się z powrotem.

ks. Jan Twardowski.

Moja Niedzielna Kartka z Kalendarza.

 

Znalezione w starych zbiorach poezji.

 

Przechodź spokojnie przez hałas i pośpiech,

i pamiętaj, jaki spokój można znaleźć w ciszy.

O ile to możliwe, bez wyrzekania się siebie,

bądź na dobrej stopie ze wszystkimi.

Wypowiadaj swą prawdę jasno i spokojnie

i wysłuchaj innych, nawet tępych i nieświadomych,

oni też mają swoją opowieść.

Unikaj głośnych i napastliwych,

są udręką ducha.

Porównując się z innymi, możesz stać się próżny lub zgorzkniały,

zawsze bowiem znajdziesz gorszych i lepszych od siebie.

Niech twoje osiągnięcia, zarówno jak i plany,

będą dla ciebie źródłem radości.

Wykonuj swą pracę z sercem,

jakkolwiek byłaby skromna;

ją jedynie posiadasz w zmiennych kolejach losu.

Bądź ostrożny w interesach,

na świecie bowiem pełno oszustwa,

niech ci to jednak nie zasłoni prawdziwej cnoty.

Wielu ludzi dąży do wzniosłych ideałów

i wszędzie życie jest pełne heroizmu.

Bądź sobą, zwłaszcza nie udawaj uczucia,

ani nie podchodź cynicznie do miłości,

albowiem wobec oschłości i rozczarowań

ona jest wieczna jak trawa.

Przyjmuj spokojnie, co ci lata doradzają,

z wdziękiem wyrzekając się spraw młodości.

Rozwijaj siłę ducha, aby mogła cię osłonić

w nagłym nieszczęściu.

Nie dręcz się tworami wyobraźni,

Wiele obaw rodzi się ze znużenia i samotności.

Obok zdrowej dyscypliny bądź dla siebie łagodny.

Jesteś dzieckiem wszechświata

nie mniej niż drzewa i gwiazdy. Masz prawo być tutaj.

I czy to jest dla ciebie jasne czy nie,

wszechświat jest bez wątpienia na dobrej drodze.

Tak więc żyj w zgodzie z Bogiem,

czymkolwiek się trudnisz i jakiekolwiek są twoje pragnienia.

W zgiełku i pomieszaniu życia

zachowaj spokój ze swą duszą.

Przy całej złudności i znoju

i rozwianych marzeniach jest to piękny świat.

Bądź uważny.

Staraj się być szczęśliwy.

autor: nn

 

Wisława Szymborska - Jacyś ludzie

Jacyś ludzie w ucieczce przed jakimiś ludźmi.
W jakimś kraju pod słońcem
i niektórymi chmurami.

Zostawiają za sobą jakieś swoje wszystko,
obsiane pola, jakieś kury, psy,
lusterka, w których właśnie przegląda się ogień.

Mają na plecach dzbanki i tobołki,
im bardziej puste, tym z dnia na dzień cięższe.

Odbywa się po cichu czyjeś ustawanie,
a w zgiełku czyjeś komuś chleba wydzieranie
i czyjeś martwym dzieckiem potrząsanie.

Przed nimi jakaś wciąż nie tędy droga,

nie ten, co trzeba most
nad rzeką dziwnie różową.
Dokoła jakieś strzały, raz bliżej, raz dalej,
w górze samolot trochę kołujący.

Przydałaby się jakaś niewidzialność,
jakaś bura kamienność,
a jeszcze lepiej niebyłość
na pewien krótki czas albo i długi.

Coś jeszcze się wydarzy, tylko gdzie i co.
Ktoś wyjdzie im naprzeciw, tylko kiedy, kto,
w ilu postaciach i w jakich zamiarach.
Jeśli będzie miał wybór,
może nie zechce być wrogiem
i pozostawi ich przy jakimś życiu.

Wisława Szymborska

MOJA NIEDZIEKLNA KARTKA Z KALENDARZA.

ksiądz Jan Twardowski - Kiedy mówisz

Nie płacz w liście
nie pisz że los ciebie kopnął
nie ma sytuacji na ziemi bez wyjścia
kiedy Bóg drzwi zamyka - to otwiera okno

odetchnij popatrz

spadają z obłoków
małe wielkie nieszczęścia potrzebne do szczęścia
a od zwykłych rzeczy naucz sie spokoju
i zapomnij że jesteś gdy mówisz że kochasz

ksiądz Jan Twardowski .

Jeszcze o Jesieni.

 O żadnej porze roku nie powstało tyle pięknej poezji, ale też żadna pora roku nie ma  w sobie tyle nostalgii, smutku, piękna i powagi. 

Z tej obfitości wierszy jesiennych wybralam kilka kierując się głównie moim jesiennym nastrojem. 

POŻEGNANIE  JESIENI -  MARIAN  GAWALEWICZ.

Żegnajcie jaskółki!.. czas bliski rozstania,

Daleko do celu, daleko —
Już jesień was z letniej gościny wygania,
Więc lećcie pod Bożą opieką!...

Przed wami pustynie, i morza, i góry —
Spoczynek nie rychło was czeka.
Żegnajcie jaskółki, pieszczochy natury,
Skrzydlata ty dróżbo człowieka!

Tu zima wnet spadnie, i śniegi, i grudnie,
I ciężkie się chmury przywloką —
Tam niebo jaśniejsze, cieplejsze południe
I słońce weselsze ma oko..

..
Tu jakby wpatrzone wciąż w ziemską niedolę,
Pod rzęsą łzę miało rok cały,
I chmurę zadumy posępnej na czole —
A uśmiech, jak z musu, niestały...

.
Wy lećcie swobodne! — nam strzecha rodzima
Wystarcza za nieba lazury —
U ognisk domowych nie straszy nas zima,
Ni wicher z północy ponury.

I chociaż się niebo nad nami zachmurzy,
Choć śniegi świat w koło zawieją —
My strzechy pilnujem od wichru i burzy —
I krzepim się wiosny nadzieją.

Więc lećcie spokojne o gniazda tu wasze —
Z powrotem będziemy wam radzi,
Gdy, wiosnę przynosząc, spadniecie w poddasze —
A teraz.... niech Pan Bóg prowadzi! 

Marian Gawalewicz

JESIEŃ -  HENRYK  ZBIERZCHOWSKI

Patrzę, jak liście pierwszy mróz rumieni

I toń błękitu jak chusta pobladła.

Jesień jest we mnie i jam jest w jesieni,

Bo przenikamy się jak dwa zwierciadła.

I w duszy mojej jest to samo złoto

Pól, całowanych promieniami słońca

I ta tęsknota wieczna za tęsknotą,

Która się włóczy po dalach bez końca.

I w sercu mojem jest zaduma ciszy,

Która dobywa każdy szmer z ukrycia,

Każdego listka opadanie słyszy

Na niegdyś bujnym drzewie mego życia

I chociaż stroję się w złota przepychy,

Choć tonę w słońca ostatniej powodzi,

Jest w moich oczach jakiś smutek cichy,

Który się żegna z wszystkim, co odchodzi.

Patrzę na życie swe po tamtej stronie,

Z każdą minioną rozmawiam godziną

I po mej duszy bladym nieboskłonie

Obłoki wspomnień płyną, płyną, płyną.. 

Henryk Zbierzchowski.

W JESIENI -  KAZIMIERZ PRZERWA-TETMAJER

O cicha, mglista, o smutna jesieni!

Już w duszę czar twój dziwny, senny spływa,

przychodzą chmary zapomnianych cieni,

tęsknota wiedzie je smutna i tkliwa,

ileż miłości, och, ileż kochania

umarła przeszłość z naszych serc pochłania,

z naszych serc biednych, z naszych serc bezdeni...

Zamykam oczy... Blade ciche cienie

suną się w liści posępnym szeleście -

jak obłok światło: niesie je wspomnienie...

O dni umarłe! o dni! gdzież jesteście?...

co pozostało po was?... Ach! daleko,

daleko kędyś toczycie się rzeką

szarą i mętną w głąb puszcz i w milczenie... 

Kazimierz Przerwa Tetmajer.

DZIEŃ JESIENNY - RAINER MARIA  RILKE

Panie: już dość. Upalnie było latem.

Więc na słoneczny zegar połóż cień.

Wysmagaj pola wichrami, jak batem.

Owocom bladym każ wypełnić miąższ.

Daruj im jeszcze choć dwa dni gorące,

Niechaj dojrzeją obrócone w słońce.

Ostatnią słodycz w winnym gronie zwiąż.

Kto teraz domu nie ma, zbudować nie zdąży.

Kto dzisiaj jest samotny, długi czas nim będzie,

Będzie czuwał, pracował, szukał czegoś wszędzie

I będzie niespokojnie po alejach krążył,

Jak liść porwany wichrem w obłąkanym pędzie.

Rainer Maria Rilke

Tłum. :Zenon Waśniewski 

Przy tym werszu zatrzymałam się dłużej..... wiersz był wiele razy tłumaczony. Przy czym tłumaczenia były oddalone od oryginału, wprawdzie nieznacznie i głównie by jak najwierniej oddać i odczytać główną myśl  utworu." 

Tłumaczyli go oprocz prezentowanego przeze mnie - Zenona Waśniewskiego m.in - znani - Artur Sandauer, Tomasz Jastrun i kilku innych nieznanych.

Najbardziej podobało mi się tłumaczenie  Artura Sandauera.... myślę, że jest ono najbliższe oryginałowi, choć to mógłby potwierdzic tylko sam autor. 

Przytoczę je tutaj dla porównania:

Dzień jesieni

 

Panie: już pora. Wielkie było lato,

Cieniom zegarów pozwól – niech się dłużą

i po obszarach pozwól hulać burzom.

Owocom każ dopełnić się, a jeśli

potrzeba, daj im ze dwa dni gorętsze.

Do dojrzałości nakłoń je i ześlij

słodycz ostatnią w ciężkie wina wnętrze.

Kto teraz domu nie ma, już go nie zdobędzie.

Kto jest samotny, ten zostanie sam.

Czuwać i czytać, listy pisać będzie

długie i po alejach – tam i sam –

błąkać się w liści niespokojnym pędzie.

 

tłum. Artur Sandauer

Jan Brzechwa - Ręce i nogi

Każdy koń ma cztery nogi,

Ale kto z uczonych wie
Czemu cztery, a nie dwie?
Struś nogami biega dwiema,

A wąż nawet jednej nie ma,
Gdyby jedną nogę miał,
Czyby szedł, czy pędził w cwał?
Taki kangur, rzec by można,

To istota czworonożna,
Ale gdy go puścić w ruch,
Nóg używa tylko dwóch.
Ma dwie nogi każdy bociek,

Ale kto z uczonych dociekł,
Czemu każdy bociek w mig
Jedną nogę chować zwykł?
Obliczono, że stonoga

Ma sto nóg, lecz ta nieboga
Wolniej biegłaby niż kret,
Gdyby kret piechotą szedł.
Kiedy ślimak rusza w drogę,

Ma podobno jedną nogę.
Czy to noga? Chyba nie.
Może ktoś pouczy mnie.
Małpa nie ma nóg, lecz ręce,

Obliczyłem je naprędce,
Cztery ręce ma, nie dwie,
I dlatego tak się zwie.
Co jest lepsze? Ręce cztery?

Cztery nogi? Będę szczery
I otwarcie wyznam wam:
Chcę mieć to, co właśnie mam.
Ręka prawa, ręka lewa,

Człowiek innych rąk nie miewa.
Noga lewa, prawa tuż,
No i dość, wystarczy już.
Mam dwie nogi i dwie ręce,

Wcale nie chciałbym mieć więcej,
Bo określa właśnie to,
Co jest co, i kto jest kto.
Stąd wiadomo, żem nie krowa,

Żem nie kret, nie sowa płowa,
Żem nie wąż, nie  kot, nie bóbr,
Nie stonoga i nie żubr.
Stąd się właśnie pewność bierze,
Że nie jestem  ptak ni  zwierzę,

Tylko człowiek, starszy pan,

Który zwie się - Brzechwa Jan.

Ryszard Mierzejewski - Czarno-białe fotografie

czarno białe
fotografie sprzed lat pokazują
zapomniany
w czasie nie teraźniejszym
odchodzący świat

tamten był inny kolorowy

we wszystkich

odcieniach tęczy na niebie

poza tym

pięknie pachniał

ten

który widzę na zdjęciach

jest szary i smutny

a smutek w ogóle

nie pachnie

czarno białe fotografie

nucą cicho

melodie z mojej młodości

zagubiły

tylko ich rytm i tempo

słabną

coraz bardziej

jak ja

próbujący w swej niedoskonałości

przywrócić im wielobarwne

i pachnące wiosną

życie

dzisiaj

mogę tylko siedzieć w jesieni

otulony

i wpatrywać się w czarno

białe fotografie

MOJA NEDZIELNA KARTKA Z KALENDARZA

Krzysztof Kamil Baczyńśki - Pisz do mnie listy

Pisz do mnie listy

srebrem potoków

na srebrnoźółtych kartach pól,

pisz do mnie listy

górskim poświstem;

napisz mi, droga, kwiatów ból.

W chmurnej otchłani skały płaczą.

Na górskiej grani

słońca krwią

napisz mi, droga,

napisz na nich,

gdzie słońca myśli twoich są... 

  Krzysztof Kamil Baczyński. 

Franciszka Arnsztajnowa - Jesienią

Wiosno, gdzieś się podziała? Łąko, lesie, błonie,

Gdzie wasze złoto, szkarłat, szmaragdy, bławaty?
Ogrodzie, gdzie twe lilie, gdzie jaśminu kwiaty?
Serce, gdzie żar miłości, co gorzał w twym łonie?
 
Nim słońce zajdzie... patrz, już na zachodzie płonie,
Luba, raz jeszcze białe, powiewne włóż szaty,
Dłoń swą drobną złóż w mojej, jak ongi, przed laty.
Róże mrą... ja ostatnią uwieńczę twe skronie.

O lipo, przyjaciółko! jak za dni młodości
U stóp twoich siądziemy, może znów zanuci
Jaki ptak nam pieśń rzewną i wiosna zagości
W naszych sercach, i miłość... Lipo, powiedz, wróci?
 

O powiedz!... Wiatr gałęzie poruszył lipowe
I garść liści pożółkłych rzucił mi na głowę.

Franciszka Arnsztajnowa.

 

Józef Baran - Więcej uczucia

więcej uczucia
dla drobnej chwili
niech napełni cię sobą pochłonie
nachyl się tylko
nad jej źródełkiem
zaczerpnij w dłonie

wstrzymaj życie
niebieskich chwil
szalone obroty
przejrzyj się
w kropli ciszy
nie nazywaj tego
pustym przelotem

spowolnij życie
naciesz się tym co jest
otwórz oczy
to może jedyna wieczność
którą przeoczysz.
bo mijamy chwile
biegnąc ślepo przed siebie
i
 one nas potrącą odbiegną
nie przygarną w potrzebie.

Józef Baran

Góralska poezja.