Jan Kasprowicz - Wiersze do żony.

Czekałem na ciebie wczora.

Czekałem na ciebie wczora,
Od rana czekałem do rana,
Wywiodła mnie w pole tęsknota,
Miłością twoją pijana.

Przenigdy już czekać nie będę,

Takem chciał zarzec się w gniewie,
Lecz kłamstwo jest obce mej duszy,
O fałszu nic serce me nie wie.

Więc powiem ci prosto i szczerze,
Ty moje dziwne kochanie:
Chociażbym wieki miał czekać,
Dość woli na to mi stanie.

Bo cóż ja mam czynić, niebożę,
Jeśli nie czekać do końca?
Wszakże ty jesteś zachodem
I wschodem mojego słońca.

Gdy mnie ogarnia zmrok.

Witkacy - 1937r.

Gdy mnie ogarnia zmrok, co dusze człecze
Tak natarczywie aż do ziemi tłoczy,
Spieszą nade mną zbawczą spełniać pieczę
Twe jasne, ciche, twe głębokie oczy.

I zło, uchodząc, poza sobą wlecze
Tabor swych skutków i w nicość się toczy,
Tak je spłoszyły, jak cherubów miecze,
Twe jasne, ciche, twe głębokie oczy.

I znów oczyszczon i znowu ochoczy
Do tego życia, które mi zmieniły
Twe jasne, ciche, twe głębokie oczy.
Tulę do piersi ten mój skarb uroczy 

Ach! i całuję, pełen nowej siły,
Twe jasne, ciche, twe głębokie oczy.

Jan Kasprowicz.

Stanisław Barańczak - Braki, odrzuty, produkty zastępcze

mal. Edward Munch.

 Więc to już zawsze tak, już zawsze zamiast
gwiazdy pierwszej świetności dorsz drugiej świeżości,
więc zawsze ziemia sztucznym miodem, rozwodnionym
mlekiem będzie płynęła, a w księdze przeznaczeń,
odbitej na papierze piątej klasy, zawsze
gdzieś w środku będzie brakować arkusza?

Więc to już zawsze, tak jak zawsze. Zamiast
ostatecznej jasności i pierwszej jakości
przed oczami wciąż będą paczące się drzwi
z obluzowaną klamką, a nie rajskie wrota.

Objadając się śpiesznie przy chwiejnym stoliku
przecenionym bigosem, jakże tu wyszeptać:
Więc to już. Zawsze tak. Już zawsze zamiast
wołać: Chcę żyć jak człowiek, szukać dziury w całym
niebie, jakie ci dano - będziesz żył jak człowiek,
czyli: patrząc przez palce, przymykając oczy.

Dziury w niebie nie będzie, gdy zaczniesz tak żyć.
I przyciasna korona z głowy ci nie spadnie.
Więc to już nigdy? Tak, już nigdy. Zamiast
prowizorki, tandety, trzeciej kategorii
nie nastanie świat świetny, świetlisty i świeży.

Bo skąd zresztą wiadomo, że ten świat gdziekolwiek
jaśnieje, skoro nigdy nikt nie odpowiada
za ukryte usterki. Ani na wołanie.

Stanisław Barańczak

Józef Baran - Więcej czułości

***
więcej czułości 
dla listków struchlałych 
na zziębniętej tarninie

dla chwili z psem
z kwitnącym bzem
dla wszelkiego przelotnego zdarzenia

więcej uczucia 
dla kropli ciszy
niech napełni cię sobą pochłonie
nachyl się 
nad jej źródełkiem 
zaczerpnij w dłonie
powstrzymaj życie 
niebieskich chwil 
szalone obroty

otwórz  n a  c h w i l ę  oczy

to może twa 
jedyna wieczność 
którą przeoczysz
bo mijamy chwile potrącamy 
ślepo biegnąc przed siebie
i one nas potrącą odbiegną
nie przygarną w potrzebie
Spotkania same wpadają... 

- Józef Baran

MOJA NIEDZIELNA KARTKA Z KALENDARZA.

 

Wojciech Młynarski - Uśmiechnij się do swoich smutnych myśli

Gdy pada deszcz i jesień czmycha z sadu,

Gdy pada na me czoło smutku cień,
Gdy pada chleb bez przerwy masłem na dół,
A pełny los nie pada w pusty dzień...
- Uśmiecham się, to mogę robić zawsze,
Nim dni łaskawsze przyjdą - uśmiecham się.

Uśmiecham się do moich smutnych myśli,
Uśmiecham się do szarych, nudnych spraw

I wraca smak - smak ciepłych słońcem wiśni,
Co został hen, za morzem czarnych kaw...
Do marzeń mych, co się na wietrze chwieją
Co dzień, z nadzieją, pierwsza uśmiecham się!

A więc i ty
Uśmiechnij się do swoich smutnych myśli,
Uśmiechnij się do szarych, smutnych dni,
Najlepszy sen na jawie ci się wyśni,
bo wielka moc w uśmiechu szczerym tkwi...
Do ludzi - tych, co nigdy się nie śmieją
Co dzień, z nadzieją, pierwsza uśmiechnij się...

Wojciech Młynarski. 

Ludwik Jerzy Kern - Nowy Kossak

Hoże dziewczę płacze,

Konik nóżką grzebie,
Polacy od wieków
Twardzi są. Dła siebie.

Francuz Francuzowi
Funduje ślimaka,
A Polak najchętniej
Podgryza Polaka.

Hiszpanowi Hiszpan

Gra na tamburynie,
A Polak podkłada
Polakowi świnię.

Włoch tak kocha Włocha
Jak pawica pawia,
A Polak Polaka
Do wiatru wystawia.

Anglikowi Anglik
Robi przyjemności,
Polak Polakowi
Przykrości zazdrości.

Konik nóżką grzebie,
Płacze dziewczę hoże,
Polak do Polaka
Z pyskiem albo z nożem.

Rzadko Polakowi
Polak dobrze zrobi,
To już takie nasze
Narodowe hobby.
A tak by się chciało
Wstawić do czytanki,
Że Polak i Polak
To są dwa bratanki.

Ludwik Jerzy Kern. 

Halina Poświatowska - Cisza

Odnaleźć taką 

ciszę chcę
by tylko wiatr
podkradał spokój

by tylko słońce
szeptało dzień dobry
księżyc dobranoc

by tylko zapach
ziemi czuć
i delikatność
traw

odnaleźć taką
ciszę chcę
by nie być

Halina Poświatowska 

. Parlicki Mariusz - Monolog z synkiem / Wiersz z okazji DNIA DZIECKA/

 

I
Patrząc na ludzi z perspektywy mrówki,
Co zbyt cicho się skarży, aby ktoś ją słyszał,
Czujesz strach i niepokój wewnątrz małej główki
I w pieluchę się moczysz, gryziesz ucho misia.

Oczka mocno otwierasz, patrzysz przenikliwie,
Nie rozumiesz słów brzmienia, nie rozumiesz myśli,
Ty się dziwisz wszystkiemu, ja Tobie się dziwię,
Kiedy nocą zapłaczesz. Cóż Tyś synku wyśnił?

II
Nieporadny człowieczku, co wyciągasz rękę,
Do każdego, kto schyli się nad Twą kołyską,
Takie dobre, że głupie masz to małe serce,
Wszystko może Cię cieszyć, bawić może wszystko.

Życia jesteś ciekawy, każdy obraz chłoniesz
I ogarniasz świat cały dobrym, głupim wzrokiem,
Chciałbyś wszystko móc dotknąć, wziąć w swe małe dłonie,
A potrafisz jedynie – ssać butlę ze smokiem.

III
Widzisz synku życie nie jest pasmem tęczy,
A ogrodnik nie sadzi kwiatów dla zapachu.
Życie synku to kręte schody bez poręczy,
To niepewna przechadzka po krawędzi dachu.

Widzisz synku nie jest ogniem wiecznym,
Magma uczuć wystyga, w skorupę się zmienia.
Miłość synku jest w życiu wyborem koniecznym,
Jest podstawą naszego bytu i istnienia.

Pytasz synku dlaczego świat jest tak okrutny
I tak bardzo daleki od baśniowych marzeń.
Jest też dobro na świecie, nie bądź synku smutny,
Ono Ci się objawi, wykrzyczy, ukaże.

Parlicki Mariusz .

MOJA NIEDZIELNA KARTKA Z KALENDARZA.

 

Dmytro Pawłyczko *** "Moja ty grzeszna"... "Świerki"

 Dmytro Pawłyczko -( 1929 - 2023r.) - Ukraiński poeta, tłumacz, krytyk literacki, działacz społeczny, polityk. W latach 1999–2001 ambasador Ukrainy w Polsce. 

.Pochodził z rodziny chłopskiej, jeszcze przed II wojną światową uczęszczał do polskiej szkoły, co później pozwoliło mu wejść w krąg naszej kultury.

Dmytro Pawłyczko

Świerki

Siekiera ojca tkwi w pniaku, wbita 
Aż po sam brzusiec - 
Świerki zdyszane pierzchają w strachu, 
Chcą w górę uciec.

 
- No, wskazuj drzewo, które zrąbiemy! - 
Powiada tata.
A ja wybieram, jak po jarmarku 
Oczami biegam. 
Zda się ładniejszy mi taki świerczek, 
Który nie z brzega.
- Ten najsmuklejszy! - Nie, mój chłopczyku, 
Szkoda go chyba! 

- No to ten ładny, w igliwiu srebrnym, 
Co lśni jak ryba!

- Żal go! - Więc może ten osmalony, 
Omszały spodem! 
- Ej nie, niebożę, zrobilibyśmy 
Tym wielką szkodę!

- No to ten czarny, powykręcany, 
W smole jak dratwa! 

- I tego szkoda! Trochę podrośnie 
I będzie tratwa.

- A ten, co niby świeczka skrzywiona, 
Jak w parastasie? 
- Ej, nie! I on się też wyprostuje 
O swoim czasie.

Tak chodziliśmy między świerkami, 
Śmieszni złodzieje. 
- W domu się jeszcze zastanowimy, 
Wrócim w niedzielę!...

Przeszło czterdzieści lat. Posłuchajcie - 
Szumi żywica 
I słońce śpiewa niby dziewica. 
Wietrzyk figluje.

Czemu tak smutno jest mi we wszystkich 
Krainach świata? 
Wysokie świerki stoją, pytają: 
A gdzie twój tata? 

Przełożył Bohdan Zadura

Dmytro Pawłyczko

"Moja ty grzeszna".

Moja ty grzeszna i bez winy,
moja ty lilio nad bagniskiem,
cudze uściski jak cekiny
pozdejmowałaś przy mnie wszystkie.
 
I znowu oczy masz dziecięce,
których cień żaden nie przesłania.
A ja się czuję potępieńcem
w obliczu twego nieskalania.
 
Czyż tak znużona twoja dusza,
że już pokutą się zaprząta
i do wierności się przymusza
jak do wędzideł i chomąta?
 
Dlaczego wstydem dzień nasyca,
gdy nowe pieszczotami karmią?
Dlaczego jabłek z drzewa życia
nie pozwolono rwać za darmo?
 
Czy na wygnaniu ci sił starczy,
by na kamieniach rodzić synów
tutaj, gdzie od miłości starszy
jest mozół, a chleb od bursztynów?
 
Pójdziesz? Klejnoty weź przynajmniej
ze sobą, nie zgub ni okrucha.
A uprząż moją sama na mnie
narzucisz jak na kłapoucha.
 
I będziesz jechać na człapaku
po ścieżkach stromych i ciernistych
i strzelać do niebieskich ptaków
dwojgiem swych ślepi pozłocistych.
 
A ja cię będę czcił i pragnął
za to, że śmiałej twej istoty
nie pokalało ani bagno,
ni nuda wymuszonej cnoty.
 
Za to, żeś z paszczy węża wzięła
i mnie do rąk podała owoc,
w którym był sen i radość dzieła
i dzień jutrzejszy z twarzą nową.
 
Przełożył z ukraińskiego
Jerzy Litwiniuk
 

Kornel Makuszyński - ROZMOWA Z ZEGAREM

Czy też pamiętasz, stary mój zegarze, 

Jak w słońce twojej tarczy patrzył żak 
I marzył o tym, o czym ja dziś marzę?
Pamiętasz jeszcze?
O, tak, o tak, o tak!

Ode dnia do dnia, od chwili do chwili
Żyliśmy życiu mądremu na wspak,
Godziny marły, a myśmy liczyli
Szczęście na wieczność...
O, tak, o tak, o tak!


A czy pamiętasz, filozofie stary,
Jakeś fałszywy mi wybijał znak
I wszystkie wokół budziłeś zegary,
Gdym pisał wiersze?
O, tak, o tak, o tak!

A czy pamiętasz, jak mnie rozpacz dzika
Zdjęła, gdy stary wziął cię Izaak,
Gdyś hebrajskiego uczył się języka,
By mnie nakarmić?
O, tak, o tak, o tak!


Lub ową chwilę gdzieś na czwartym piętrze,
Gdym gorejący, jak ognisty krzak,
Przysięgał z mocą uczucia najświętsze,
Klnąc się na księżyc?
O, tak, o tak, o tak!


Lub tę, gdyś starym swym zgrzytnął żelazem,
Słusznego swego gniewu dając znak?
O, jakże smutno płakaliśmy razem,
Gdy nas zdradziła!...
O, tak, o tak, o tak!


O, jak to dawno, Sokratesie stary!
Złamanym skrzydłem tłucze ślepy ptak...
Serca się psują, psują się zegary,
Wszystko umiera...
O, tak, o tak, o tak!


Ale raz jeszcze przypomnijmy wzloty,
Wracajmy myślą na gwiaździsty szlak!
Cofnij wskazówki i lećmy w wiek złoty...
Niech żyje młodość!
O, tak, o tak, o tak!

Kornel Makuszyński.

Victor Fischl - Woń starych domów

Stare domy pachną jak stare wino,

ale i jak cynamon, kminek i tymianek

a trochę pelargonią i fuksjami w oknach.

I zostaną zapachy po ugaszonych pożarach,

po powodziach, których wody dawno opadły

tak jak nie ulatnia się słona woń łez.

Stare domy pachną niedzielną kawą

z babką i ploteczką nie zawsze niewinną,

ale i jabłkami na szafach i kontuszówką,

dymem wirginek, cygar i starych fajek,

wystygłych nad książką i nad zbiorami znaczków,

nad kwadratami szachownic, nad pakietami listów z młodości.

Stare domy pachną kwaśną wonią mydlin

na mokrych schodach, lecz i kurzem lat,

którego nigdy nie zmyjesz. Ale i naftaliną

dwa razy w roku wymienianą, chociaż dobrze wywietrzyli

futra, lisy, boa, czapki, mufki,

nawet czamarę po dziadku, która jeszcze dotąd molom się opiera.

Stare domy pachną skamieniałymi różami

i pluszowymi albumami fotografii,

żółtym liściem między kartkami książki

– czy ktoś jeszcze wie kiedy i dlaczego ktoś go tam włożył? –

kuframi z mumią ślubnego bukietu,

pantofelkami, welonem i trenem panny młodej.

Stare domy pachną pożegnaniem,

jak chusteczki, którymi machamy,

jak szkatułki, do których chowamy

wszystko począwszy od mlecznych zębów, po ślubne obrączki,

od kotylionów aż po wycinki z gazet,

od pierwszych loczków po ogłoszenie w czarnej ramce.

Stare domy pachną jak stare wino,

które wessało słodycz słońca i cierpkość centurii,

jak gałąź, co usycha lecz wiosną liść wypuści

i pachnie nagrzaniem, słońcem i pachnie cieniem,

wszystkim co kołysze, obejmuje i dręczy.

I pachnie jak mary i łoże oblubienicy.

W starych domach ściany pachną starym winem.

I pachną śmiercią i podołkiem matczynym.

Victor Fischl .

( Viktor Fischl,  ur. 30 czerwca 1912 w Hradcu Králové, zm. 28 maja 2006 w Jerozolimie -  czeski i izraelski poeta, prozaik, tłumacz i publicysta oraz dyplomata.)

Dzień Matki. Krótkie wyrywkowe wepomnienia.

Ten dzień zaczęłam dziś nietypowym wspomnieniem -  wierszem Staffa napisanym  po powrocie poety  do W- wy w 1946r..:  

" Będziemy znowu mieszkać w swoim domu,
Będziemy stąpać po swych własnych schodach.
Nikt o tym jeszcze nie mówi nikomu,
Lecz wiatr już o tym szepcze po ogrodach.
Nie patrz na smutnych tych ruin zwaliska.
Nie płacz. Co prawda, łzy to rzecz niewieścia.
Widzisz: żyjemy, choć śmierć byka bliska.
Wyjdźmy z tych pustych ulic na przedmieścia.
Mińmy bezludne tramwajów przystanki…
Nędzna kobieta u bramy wyłomu
Sprzedaje chude, blade obwarzanki…
Będziemy znowu mieszkać w swoim domu.
Wystawy puste i zamknięte sklepy.
Życie się skryło chyba w antypodach.
Z pudłem grzebyków stoi biedak ślepy…
Będziemy stąpać po swych własnych schodach.
Ty drżysz, od chłodu. Więc otul się szalem.
Bez nóg, bez ramion, w brunatnej opończy
Młodzi kalecy siedzą przed szpitalem.
Widzisz: już pole. Tu miasto się kończy.
Zwalone leżą dokoła parkany,
Dziecko się bawi gruzem na chodniku,
Kobieta pierze w podwórku łachmany
I kogut zapiał krzykliwie w kurniku.
Kot się pod murem przeciąga leniwo,
Na rogu człowiek rozmawia z człowiekiem…
Znowu w sklepiku zjawi się pieczywo
I znów zabrzęczą rano bańki z mlekiem.
Przejdą dni ciężkie klęski i rozgromy
I zapomnimy o ranach i szkodach…
Będziemy znowu mieszkać w swoim domu,
Będziemy stąpać po swych własnych schodach."

Z naszego domu w Warszawie pozostały zgliszcza, ale my – nasza trójka: ja, brat i Mama / tata został w 1939r. rozstrzelany przez Niemców./ mieliśmy już wtedy w 1946r, nowy dom……. malutkie mieszkanko w baraku, w Gdyni  -  dokąd zawędrowaliśmy po prawie rocznej tułaczce, po powstaniu warszawskim.

To był prawdziwy, wtedy wydawał się nam najpiękniejszy w świecie, zdobyty z wielkim trudem przez Mamę -  DOM.  

Tak jak w wierszu Staffa  parafrazując - ":przeszły dni ciężkie klęski i rozgromy, zapomnieliśmy  o ranach i szkodach…"

Przemieszkalismy w nim 2 lata.... bardzo szczęśliwi... pierwsza Wigilia i Święta po wojnie, powrót do szkoły, nowe przyjaźnie. 

 

Później dzięki pełnej wyrzeczeń ciężkiej pracy Mamy - mieszkanko w baraku pozostalo za nami.... pojawił sie DOM  RODZINNY.....  zawsze pełen młodzieży, wspólne przeżywanie matur, egzaminów, pierwsze miłości, małżeństwa. 

Przyszedł czas, że dom opustoszal, ale nasza miłość do mamy i wdzięczność za jej wyrzeczenia by nas wykształcić, byśmy wiedzieli, że zawsze mamy gdzie  powrócić pozostały. Do końca życia, a właściwie dopóki miała siły zdolna była do największych dla nas poświęceń. .Ponieważ byłam młodsza i chorowita kochała mnie chyba bardziej od brata i bardziej się o mnie troszczyła. Na starość mieszkała głównie u mnie

Umarła w moich ramionach. Dzień przed odejściem, w  przymroczeniu na moje pytanie " mamusiu czy mnie poznajesz,, kto ja jestem -  z wielkim już trudem odpowiedziała  - "Michalska błyszcząca”". 

Michalska to moje panieńskie nazwisko, a błyszcząca ?

Ps. miala doskonałą pamięć... w długie okupacyjne wieczory oswietlane lampa naftową recytowała  nam  z pamięci zamiast bajek ballady Mickiewicza. 

Kiedyś chorując, w gorączce witając sie ze mną wyrzuciła z siebie z wielkim uczuciem jakis nieznany mi wiersz milosny. Ale po obudzeniu nie pamiętala go. 

Zdjęcie z letniska w Jablonnie pod Warszawą. 

Pamietam do tej pory jak mama zapytała mnie  wtedy czy ją kocham? Bardzo zawstydzona, co widac na zdjęciu  nie odpowiedzialam. 

Leopold Staff - CZUCIE NIEWINNE

Czucie niewinne

Łąkami idę. W krąg kwiaty
I słyszę brzęki pszczelne.
W powietrzu modrozłotym
Śni próżnowanie niedzielne.

Słońce świeci spokojnie,
Jak gdyby od niechcenia;
Obłoki są tak białe,
Jak by nie mogły siać cienia.

Ptak śpiewa, jak by nie śpiewać
Nikomu ani się śniło.
Jest mi tak dobrze na duszy,
Jak by mnie wcale nie było.

Najpiękniej bowiem jest, kiedy
Piękna nie czuje się zgoła
I tylko jest się, po prostu
Tak, jak jest wszystko dokoła.

Leopold Staff 

MOJA NIEDZIELNA KARTKA Z KALENDARZA.