Stanisław Barańczak - Co będzie świadectwem

Jim Daly

Nie nasze podręczniki historii, których nikt
nie otworzy, bo i po co,

nie gazety,
które nigdy nie były otwarte
na rzeczywistość (jeśli nie liczyć niektórych
nekrologów i prognoz pogody),

nie listy,
które tak często były otwierane,
że niczego w nich nie mogliśmy pisać otwarcie,

i nawet nie literatura, też zamknięta
w sobie, w szufladach urzędników albo
w tekturowych trumienkach okrojonych wydań

jeśli co pozostanie, to otwarte oczy
tego dziecka, co dzisiaj nie może zrozumieć
naszego świata zamkniętego i
otwiera usta, aby zadać nam pytanie;
i jeśli nie przestanie powtarzać swych pytań,
da kiedyś naszej prawdzie otwarte świadectwo

Jan Twardowski - Nie mogę trafić

Wszystko się pozmieniało nie ma małych dworów

pachnących owocami i pastą do podłóg

z zazdrostkami w oknach z lawendą w szufladzie

kościół też nieco inny. Spokojny choć przecież

bez cichej i dyskretnej prababci łaciny

stara się by Boga było lepiej widać

lecz Bóg kocha naprawdę więc jest niewidzialny

dworce przebudowano już nie mogę trafić

na peron gdzie kogoś żegnałem na zawsze

długopis karierowicz nieboszczyk atrament

niebo morze i góry zostały te same

Maria Pawlikowska-Jasnorzewska - Trzy godziny

John Colier

Pierwsza godzina czekania to radość i strach z gorączką.
Tu kwiaty, a tu papierosy... masz, perfum się wylał na marmur!
Lustrzane drzwi szafy skrzypią. Gdzie wstążka? Jak gorąco!
Pokój musi pachnąć i wzdychać, i być pełen, pełen lękliwego charme'u...

A druga godzina czekania to uważne, czujne słuchanie.
Ktoś przeszedł i nie zapukał. Wrócił, zapukał: służąca.
Minuty jak biały makaron leniwie toną w dywanie...
Cisza szepcze, że jest za późno i jest śpiąca...

A trzecia godzina czekania to polip o oczach starca,
Czarna kawa dawno wystygła. Nikt nie przyszedł. I to się zdarza.
Człowiek inteligentny sam sobie wystarcza.
I gwiżdże na wszystko żałośnie, jak wiatr wśród cmentarza

Ach, to nie było warte...

Ach, to nie było warte
by sny tym karmić uparte
by stawiać duszę na kartę
ach to nie było warte.

Ach, to nie było warte
by nosić łzy nie otarte
i by mieć serce wydarte
to wcale nie było warte...

M.Pawlikowska Jasnorzewska

Tadeusz Różewicz - Słowa

słowa zostały zużyte

przeżute jak guma do żucia

przez młode piękne usta

zamienione w białą

bańkę balonik

osłabione przez polityków

służą do wybielania

zębów

do płukania jamy

ustnej

za mojego dzieciństwa

można było słowo

przyłożyć do rany

można było podarować

osobie kochanej

teraz osłabione

owinięte w gazetę

jeszcze trują cuchną

jeszcze ranią

ukryte w głowach

ukryte w sercach

ukryte pod sukniami

młodych kobiet

ukryte w świętych księgach

wybuchają

zabijają

Wojciech Młynarski " Kolejna jesień" bez Wojciecha ( zm. 15 marca 2017r.)

Dodaj napis

Znów biegnę z głową pochyloną

I kiedy tyle barw się mieni,

gdy brzozy tańczą, klony płoną,

znowu mnie nie ma w tej jesieni.

Z walizki wielkiej wyciągnąłem

szaliczek tkany z szarej troski,

nie patrząc jak co świt, minąłem

sejm ptasi w parku Ujazdowskim.

I ten kretyński pęd ,co gna mnie,

minąć mi kazał żółtą różę,

która szeptała: ”Stań, spójrz na mnie,

bo jutro już się nie powtórzę”.

Jutro się zacznie pora mglista,

czas fatalnego kapuśniaczka,

lecz dzisiaj Kubuś Fatalista

tak mnie poucza znad bukłaczka:

Odpuść, przyhamuj, przystań,

kmotrze,

nim smutne róże w szronie

zginą,

popróbuj jabłka , gdy najsłodsze,

spójrz, jak się płoni

dzikie wino..

.

Tak kończy się króciutki wrzesień,

szalony jak spóźniona miłość,

i kończy się kolejna jesień,

ta, w której znowu mnie nie było

Wojciech Młynarski - Moi profesorowie

Obraz: Francine Van Hove

Czasem wiosenne pierwsze listki

A czasem mądry wiersz noblistki

To moi profesorowie

I wszystkie moje piękne błędy

I wszystkie drogi, co nie tędy

To moi profesorowie

I ciągle szukam ich namiętnie

A oni czynią chętnie, skrzętnie

Ład w sercu i w głowie

I ptaszek w kalinowym lasku

I pod stopami ziarnko piasku

To moi profesorowie

Ja żyję według swego klucza

Wolę się uczyć, niż pouczać

I prawd niegłupich całkiem sporo

Znam dzięki moim profesorom

Że życie wciąga i zachwyca

Dopóki świat to tajemnica

Tak mówią profesorowie

Że póki światu wciąż się dziwię

Żyć będę pięknie i prawdziwie

Tak mówią profesorowie

Są mi potrzebni jak powietrze

Rada ich słucham, wiem, że jeszcze

Tak wiele się dowiem

I na werbelku gra nadzieja

To także wymyśliłam nie ja

To moi profesorowie

Ty też nie będziesz nigdy w biedzie

Jeżeli o kim masz powiedzieć

"To moi profesorowie"

Że siwy belfer z ogólniaka

List, książka, wstążka byle jaka

To twoi profesorowie

Bywałaś chmurna, niespokojna

Z calutkim światem w stanie wojny

A dzisiaj, co powiesz

Że patrzysz na ten świat rozumnie

Bowiem masz o kim szepnąć dumnie

"To moi profesorowie"

Jadwiga Zgliszewska - BYĆ CZŁOWIEKIEM

...to temat
niby taki banalny!

zawiera wszystko -
i gromadę plew
i mieszek ziarna
i przyjaźń
i gniew
smutek rozpaczliwy
ekstazę bliską nieba
cierpienie którego
opisać się nie da
wybaczanie
po siedemdziesiąt siedem razy
albo pielęgnowanie urazy
to świetlisty poranek
i gwiezdna noc
burza z piorunami
zamiecie i wichury
w gniewie natury
to ciepły
dotyk ręki
i zimny pocałunek
jak ostatni gwóźdź do trumny
to podziw i zawiść
miłość i nienawiść...

być człowiekiem
dlatego
tak wiele ma znaczeń
że zależy
b y ć - j a k i m !

Roman Brandstaetter - Śmierć Sokratesa

Jacques-Louis David - Śmierć Sokratesa

  Całe Życie twierdził:

- Wiem, że nic nie wiem.

Gdy miał umrzeć, powoli nachylił do ust

Kielich napełniony trucizną

I duszkiem ją wypił.

Była w nim wielka cisza

I tylko niepokoiła go jedna myśl,

Czy po śmierci będzie wiedział, że wie.

Roman Brandstaetter 

Maria Wine - Gdzieś

Gdzieś
musi być przebłysk światła
który rozprasza mrok przyszłości

nadzieja
która nie daje się zabić
beznadziejnością

i wiara
która nie zaczyna natychmiast
nie dowierzać sobie


Gdzieś
musi być niewinne dziecko
którego jeszcze nie zdobyły demony

świeżość życia
co nie tchnie jeszcze
zgnilizną

i szczęście
którego nie osiąga się
nieszczęściem innych


Gdzieś
musi być budzik rozwagi
który ostrzega przed zabawą w samounicestwienie

powaga
która waży się brać siebie poważnie

i dobroć
której korzeniem nie jest tylko
powstrzymane zło


Gdzieś
musi być piękno
które wciąż pozostaje pięknem

czyste sumienie
co nie ukrywa zatajonej zbrodni

musi być
miłość do życia
która nie mówi rozdwojonym językiem

i wolność
której nie zdobywa się niewolą innych

tłum. ze szwedzkiego Zygmunt Łanowski 

Antoni Słonimski - Liryka

Wiem, piechotą będę szedł ze stacji,
Choćby ciemnym to było wieczorem.
Zbłądzić trudno, kolejowym torem
I na lewo od dwu drzew akacji.

Kwiat tytoniu w ciemności pachnący,
Miodny zapach końskiego nawozu
I daleko gdzieś gwizd parowozu
Długi, smętny, tęskliwie cichnący.

Tak jak nieraz to już było we śnie,
Poznam głos twój, gdy zapytasz: "Kto tu?"
I za gardło uchwyci boleśnie
Strach i rozpacz, i szczęście powrotu.

"Kto tu?" — spytasz. Powiem: "Ja — Antoni,
Tutaj jestem." Jeszcze krok, pół kroku.
I dłoń drżącą poczuję na skroni.
I usłyszę bicie serca w mroku.

"Nie myślałem, że cię tak przestraszę!
Nie pal światła, stójmy tak, w ciemności.
Po co patrzeć w oczy już nie nasze,
Kiedy serca biją jak w młodości?"

"Po coś wrócił? Tu źle." "Ja wiedziałem,
Lecz nie było dla mnie ukojenia,
Zostawiłem tu wszystko, co miałem,
Nasze wspólne młodzieńcze marzenia."

Josif Brodski – Ludzie giną.

W chwili, gdy strzepujesz pyłek,

jesz posiłek, sadzasz tyłek

na kanapie, łykasz wino -

ludzie giną.

W miastach o dziwacznych nazwach

grad ołowiu, grzmot żelaza:

nieświadomi, co ich winą,

ludzie giną.

W wioskach, których nie wyśledzi

wzrok - bez krzyku, bez spowiedzi,

bez żegnania się z rodziną

ludzie giną.

Ludzie giną, gdy do urny

wrzucasz głos na nowych durni

z ich nie nową już doktryną:

"Nie tu giną"...

W stronach zbyt dalekich, by nas

przejąć mógł czyjś bólu grymas,

gdzie strach lecieć cherubinom -

ludzie giną.

Wbrew posągom i muzeom-

jako opał służy dziejom

przez stulecia po Kainie

ten, kto ginie.

W chwili, kiedy mecz oglądasz,

czytasz, co wykazał sondaż,

bawisz dziecko śmieszną miną-

ludzie giną.

Czas dzielący ludzkie byty

na zabójców i zabitych

zmieści cię w rubryce szerszej

tak, w tej pierwszej.

Dla zabójców…

Adam Asnyk - Miejcie nadzieję

Miejcie nadzieję!... Nie tę lichą, marną

Co rdzeń spróchniały w wątły kwiat ubiera,

Lecz tę niezłomną, która tkwi jak ziarno

Przyszłych poświęceń w duszy bohatera.

Miejcie odwagę!... Nie tę jednodniową,

Co w rozpaczliwym przedsięwzięciu pryska,

Lecz tę, co wiecznie z podniesioną głową

Nie da się zepchnąć ze swego stanowiska.

Miejcie odwagę... Nie tę tchnącą szałem,

która na oślep leci bez oręża,

Lecz tę, co sama niezdobytym wałem

Przeciwne losy stałością zwycięża.

Przestańmy własną pieścić się boleścią,

Przestańmy ciągłym lamentem się poić:

Kochać się w skargach jest rzeczą niewieścią,

Mężom przystało w milczeniu się zbroić...

Lecz nie przestajmy czcić świętości swoje

I przechowywać ideałów czystość;

Do nas należy dać im moc i zbroję,

By z kraju marzeń przeszły w rzeczywistość.

Karol Wojtyła - Źródło /fragment z Tryptyku Rzymskiego /

Zatoka lasu zstępuje

w rytmie górskich potoków...

Jeśli chcesz znaleźć źródło,

musisz iść do góry, pod prąd.

Przedzieraj się, szukaj, nie ustępuj,

wiesz, że ono musi tu gdzieś być —

Gdzie jesteś, źródło?...  Gdzie jesteś, źródło?!

Cisza...

Strumieniu, leśny strumieniu,

odsłoń mi tajemnicę

swego początku!

(Cisza —  dlaczego milczysz?

Jakże starannie ukryłeś tajemnicę twego początku.)

Pozwól mi wargi umoczyć

w źródlanej wodzie

odczuć świeżość,

ożywczą świeżość.

Jan Paweł II - Karol Wojtyła - Dzieci

Dorastają znienacka przez miłość i potem tak nagle dorośli

trzymając się za ręce wędrują w wielkim tłumie –

(serca schwytane jak ptaki, profile wrastają w ziemię i w półmrok).

Wiem, że w ich sercach bije tętno całej ludzkości.

Trzymając się za ręce, usiedli cicho nad brzegiem.

Pień drzewa i ziemia w księżycu: niedoszeptany tli trójkąt.

Mgły nie dźwignęły się jeszcze. Serca dzieci wyrastają nad rzekę.

Czy zawsze tak będzie – pytam – gdy wstaną stąd i pójdą?

Albo też jeszcze indziej: kielich światła nachylony wśród roślin

odsłania w każdej z nich jakieś przedtem nieznane dno.

Tego co w Was się zaczęło czy potraficie nie popsuć,

czy będziecie zawsze oddzielać dobro i zło?

Ewa Lipska - Moja siostra

Michael Cheval

Moja siostra jeszcze nie wie
że świat skazany jest na atlas.
A atlas to ogromny talerz wiecznie głodny.
To żurnal państw skrojonych. Czasami niemodnych. 

Że wszystko nagle jest jasne kiedy wychodzi się z kina.
Że idee najlepiej leżą na manekinach. 

Że nie ma śmierci dla przykładu.
Że śmierć jest tylko dla natury.
Że chcąc oglądać niebo trzeba zanieść je przedtem do cenzury. 

Że największa wiedza jest w bibliotece przestrzeni.
Że miłość to jest miłość. A miłość to ogród.
Że trzeba w tym ogrodzie unikać jesieni.
Że nie da się w ogrodzie uniknąć jesieni. 

Że podziału komórek nikt już nie powstrzyma.
Że życie jest skończone kiedy się zaczyna. 

Że Izolda jest stara. Cierpi na reumatyzm.
Że historia to taki wielki kosz na śmieci.
Służy do przepadania dat i straszenia dzieci.

Że kiedy noc nam oczy na chwilę ocienia
to budzą się w nas ptaki z krzykiem: Ziemia! Ziemia!
I wtedy odkrywamy nowy ląd: Człowieka
który nam ciepłą rękę kładzie na powiekach...

Ale moja siostra już wie, że Ala ma kota.