Adam Zagajewski - "Uchodźcy"

Zgarbieni pod ciężarem, który niekiedy
jest widoczny, a niekiedy nie,
brną w błocie albo w piasku pustyni,
pochyleni, głodni,
małomówni mężczyźni w grubych kaftanach,
ubrani na wszystkie cztery pory roku,

stare kobiety o pomiętych twarzach,
niosące coś, co jest niemowlęciem, lampą
– pamiątkową – albo ostatnim bochenkiem chleba.

To może być Bośnia, dzisiaj,
Polska we wrześniu 39, Francja –
osiem miesięcy później, Turyngia w 45,
Somalia lub Afganistan, Egipt.

Zawsze jest wóz, albo przynajmniej wózek,
wypełniony skarbami (pierzyna, srebrny kubek
i szybko ulatniający się zapach domu),
samochód bez benzyny, porzucony w rowie,
koń (będzie zdradzony), śnieg, dużo śniegu,
za dużo śniegu, za dużo słońca, za dużo deszczu,

i to charakterystyczne pochylenie,
jakby w stronę innej, lepszej planety,
mającej mniej ambitnych generałów,
mniej armat, mniej śniegu, mniej wiatru,
mniej Historii (niestety, takiej planety
nie ma, jest tylko pochylenie).

Powłócząc nogami,
idą powoli, bardzo powoli
do kraju nigdzie,
do miasta nikt
nad rzeką nigdy.

Wisława Szymborska - Pytania stawiane sobie

Co treścią jest uśmiechu i podania ręki?
Czy nigdy w powitaniach nie jesteś daleka,
tak jak bywa daleki człowiek od człowieka,
gdy wyda sąd niechętny pierwszego wejrzenia?

Czy każdą dolę ludzką otwierasz jak książkę,
nie w czcionce, nie w jej kroju szukając wzruszenia?
Czy na pewno, czy wszystko odczytujesz z ludzi?

Wymijające słowo dałaś w odpowiedzi,
pstry żart w miejsce szczerości - jak obliczysz straty?

Nieziszczone przyjaźnie, lodowate światy.
Czy wiesz, że przyjaźń trzeba współtworzyć jak miłość?
Ktoś w tym surowym trudzie nie dotrzymał kroku.
A czy w błędach przyjaciół twej winy nie było?

Ktoś żalił się i radził.
Ile łez wyschło zanim przyszłaś na pomoc?
Współodpowiedzialna za szczęście tysiącleci -
czy nie lekceważysz pojedynczej minuty łzy
i skurczu twarzy?

Czy nigdy nie wymijasz cudzego wysiłku?
Stała szklanka na stole i nikt jej nie spostrzegł,
aż dopiero gdy spadła nieuważnym potrącona ruchem.
Czy w ludziach wobec ludzi
wszystko jest najprostsze?

Z cyklu " Piękne kobiety w malarstwie, fotografii i poezji" / nr. 8 /

 

KAZIMIERZ PRZERWA-TETMAJER - A kiedy będziesz moją żoną...

 

A kiedy będziesz moją żoną,
Umiłowaną, poślubioną,
Wówczas się ogród nam otworzy,
Ogród świetlisty, pełen zorzy.

Rozwonią nam się kwietne sady,
Pachnąć nam będą winogrady,
I róże śliczne, i powoje
Całować będą włosy twoje.

Pójdziemy cisi, zamyśleni,
Wśród złotych przymgleń i promieni,
Pójdziemy wolno alejami,
Pomiędzy drzewa, cisi, sami.

Gałązki ku nam zwisać będą,
Narcyzy piąć się srebrną grzędą
I padnie biały kwiat lipowy na
Rozkochane nasze głowy.

Ubiorę ciebie w błękit kwiatów,
Niezapominek i bławatów,
Ustroję ciebie w paproć młodą
I świat rozświetlę twą urodą.

Pójdziemy cisi, zamyśleni,
Wśród złotych przymgleń i promieni,
Pójdziemy w ogród pełen zorzy,
Kędy drzwi miłość nam otworzy

Przypomnijmy jak pięknie deklamował ten wiersz   -  Krzysztof  Kolberger:

 

78 lat temu opłakiwaliśmy gruzy i pustkę po naszych synach, rodzicach - mieszkańcach Stolicy..... historia się powtarza.... dziś płaczą mieszkańcy ukraińskich miast.

Tadeusz Gajcy - Wczorajszemu

 

Tadeusz Gajcy (1922-1944) poeta czasu II wojny światowej, zginął 16 sierpnia 1944 roku w Powstaniu Warszawskim. uważany jest za najwybitniejszego, obok Krzysztofa Kamila Baczyńskiego twórcę pokolenia Kolumbów.

Ufałeś: na niebo jak na strunę miękko złożysz dłoń,
muzykę podasz ustom, utoczysz dotknięciem,
łukiem wiersza wysokie księżycowe tło
wprowadzisz w bezmiar dolin -
Modlitwę nocnych cieni rozwiesisz jak więcierz
na słodkich oczach dziewann i szumach topolich.

Ufałeś: trzepot ptaków rozsiejesz ziarnisty,
rozległą piersią ujmiesz horyzonty, w których świat
pływa mały jak z dzieciństwa okręcik.

Klechda z omszałych lat
- świty w klechdzie powiewały krwawe -
do snu kołysała dzieci.

Taką klechdą przełamał się dzień
walczącej
Warszawy.

Wtedy -
rozwiodły się nad miastem ornamenty łun
na złotych kolcach wieżyc i bełkocie Wisły,
muzyka - lecz nie nieba - krążyła jak sen,
dziś wiesz:
to skowyt strzałów na brukach się wił,
otaczał, chodził wokół jak zbłąkany zwierz.

A tobie - dni wczorajsze w oczach nie ostygły,
ufałeś...
Księżyc sierpem zmrużone rzęsy kosił,
wśród krzyży zwijał świata purpurową nitkę;
żołnierze nieśli drżące, spokorniałe oczy
na sfruwającą powietrzem
białą Nike.

Falował spokój w ciepłej darni,
kiedy młodzi plecami wsparci o wieczność
odchodzili w głębokie posłania.
Więc nakryły ich obłoki podobne kulistym mleczom
i wiatr, któremuś wierzył - składał pocałunki umarłym.

Nie wiedziałeś, że dłoń, którą uczyłeś śpiewać,
potrafi nienawidzić i pięścią grubieć pełną,
gniewu unosić żagiew -
Ufałeś. Nie ukoił twoich ust śpiew drzewa
i oczu blask nie zajął pod kopułą hełmu,
i serca nie nasycił krzyk wbity na bagnet.

Dzień rozbrój z woni siana. Sandały zielone
niech zostawi przed progiem, na którym go czekasz -
odejmij pustkę oczom, gdy w smutku zatoną,
i nie daj mówić wiatrom o liliowych zmierzchach.
Bo kłamią. Bo śpiewają gorejącą lawą,
że znowu dłoń na niebo jak na strunę złożysz,
muzykę podasz ustom -

Dzisiaj -
w piaskach cmentarzy
powiędły echa strzałów,
wiruje błękit niski jak wczoraj łaskawy,
jak lustro.

Każ trawie, by milczała. Jej śpiew cię zadławi,
spowije watą wzruszeń i ciśnie w niepamięć.
Nim ockniesz, się już serce zagubisz w obrazie
I dłonie w przerażeniu milcząco załamiesz.

Dzisiaj
inaczej ziemię witać!
Wierzyłeś: słowiczym pieniem wierszy popłynie sława harda
i wzejdzie w barwnych tęczach, obudzi się w mitach.

Nie tak.

Nazbyt duszno jest słowom na wargach
ciosanym z łun i żalu o wadze kamienia -
Myślałeś: będzie prościej.
A tu słowa, śpiewne słowa trzeba zamieniać,
by godziły jak oszczep.

MOJA NIEDZIELNA KARTKA Z KALENDARZA

 

Edward Stachura - Confiteor

Z albumu Meditations Ultimes

Bosi na ulicach świata 
Nadzy na ulicach świata 
Głodni na ulicach świata 
Moja wina 
Moja wina 
Moja bardzo wielka wina! 

Zgroza i nie widać końca zgrozy 
Zbrodnia i nie widać końca zbrodni 
Wojna i nie widać końca wojny 
Moja wina 
Moja wina 
Moja bardzo wielka wina! 

Zagubieni w dżungli miasta - moja wina
Obojętność objęć straszna- moja wina
Bez miłości bez czułości- moja wina
Bez sumienia i bez drżenia- moja wina

Bez pardonu wśród betonu- moja wina
Na kamieniu rośnie kamień- moja wina
Manna manna narkomanna- moja wina

Dokąd idziesz po omacku- moja wina
I nie słychać końca płaczu- moja wina
Jedni cicho upadają- moja wina
Drudzy ręce umywają- moja wina
Coraz więcej wkoło ludzi- moja wina 

O człowieka coraz trudniej- moja wina
- moja wina
- moja bardzo wielka wina!

BOLESŁAW LEŚMIAN - *** (Wracam, wracam po długiej rozłące)

Wra­cam, wra­cam po dłu­giej roz­łą­ce -
Dło­nie two­je, nie­cier­pli­we, lgną­ce.

Wszyst­ko - daw­ne, a niby na nowo -
Dro­gi od­dech-zna­jo­my ruch gło­wą...

Znów pro­wa­dzisz przez wszyst­kie po­ko­je,
I idzie­my, idzie­my obo­je...

No­wej suk­ni nie po­strze­głem wca­le -
Śmiech Twój dzwo­ni, że pa­trzę nie­dba­le.

Po­ka­zu­jesz dło­nią nie­spo­dzia­nie
Nowe w kwia­ty obi­cia na ścia­nie

I list do mnie za­czę­ty na sto­le -
"Pe­łen żalu ... Niech leży ... Tak wolę".

Okno na­gle otwie­rasz w głąb nie­ba -
Nie­po­trzeb­nie, a wła­śnie tak trze­ba.

Dłoń mą tu­lisz do ser­ca, więc sły­szę,
Jak ude­rza,- choć w ustach masz ci­szę...

I w tej ci­szy, w strasz­li­wym mil­cze­niu
Skroń mi, pła­cząc, skła­dasz na ra­mie­niu.

Władysław Broniewski - Nic więcej

Cóż tam zostało? Zwalony dom
zwyczajne życie, podobne snom,
i na cmentarzu matki mej grób
i ziemia zdana wrogom na łup -
ziemia zielona, ziemia najdroższa,
błogosławiona słońcem Mazowsza –
i pochód szumnych topól nad Wisłą,
gdzie mi na chwilę szczęście zabłysło,
gdzie ta, co serce me trzyma w ręce…

I już nic więcej? Chyba nic więcej.

Cóż mi zostało? Tęsknić i iść,
tułać się – wiatrem porwany liść –
i słuchać szumu biblijnych rzek,
a we śnie widzieć wiślany brzeg,

i walczyć! walczyć! – ale nie we śnie! –
o ziemię, którąm stracił we Wrześniu,
o dom zwalony, o zwykłe życie,
o grób mej matki do śmierci bić się
i serce złożyć w kochane ręce…

To mi zostało .Chyba nic więcej.

(mal. Antonietta Varallo) 

Kazimierz Przerwa-Tetmajer - Zamyślenia

 Zamyślenia - VI

Czasem gdy marzę w późną noc, z oddali
Muzyka jakaś cicha ku mnie płynie,
Nieziemska jakaś, dziwna i mistyczna,
Kędyś w bezkresu poczęta głębinie.

I zdaje mi się, żem ją niegdyś słyszał,
Gdzieś przed wiekami, wśród głuchych przestrzeni —
Dziwne wspomnienia błądzą w mojej duszy
Dziwne mgławice ledwo widnych cieni.

Igor Zenin

I jakieś widzę, jakby w mgłach pamięci
Zgubione światła, podobne do sennych gwiazd

 co mdlejąco majaczą w pomroczu, 

W czas zadumanych wieczorów jesiennych.

I myśl ma wpływa, cicha, zadumana,
W jakąś głąb pustą, milczącą, tajemną —
I zdaje mi się że tajny Duch świata
W mistycznych echach mówi wówczas ze mną

Zamyślenia - XVIII

Dla kogo my żyjemy? Te żałoby,

cierpienia nasze i smutki dla kogo?

Dla kogo głuche, zimne, ciasne groby,

zionące ku nam ohydą i trwogą?

Czy - może ciebie, słońce na błękicie,

czy was, wy gwiazdy z oczyma złotemi,

cieszy to nędzne nieskończone życie,

to zło bezbrzeżne, władnące na ziemi?

Igor Zenin

I żadne słowo nic mi nie tłomaczy,

i nie pojmuję nic na drodze mylnej,

prócz rezygnacji martwej lub rozpaczy

tym okropniejszej, że do dna bezsilnej!

Z cyklu - "Aforyzmy i cytaty."

Śliwiak Tadeusz - Piwnice

mal. Jan Chrzan
/ uczestnik powstania warszawskiego /

w ciemnościach przypadkowej piwnicy
kryjąc się przed bombami
stłoczeni pospiesznie
nie znając imion
    twarzy
    koloru włosów
mocno objęci ze    strachu

ty i ja obcy a najbliżsi sobie
całowaliśmy na przemian oczy dłonie usta

dwoje młodych tak bardzo kochających życie

nie wiem kim jesteś
nie wiem jak wyglądasz

po nalocie
wypchnęli nas z piwnic na światło
rozdzieliła nas ciżba
jak miałaś na imię [...]

Tadeusz Sliwiak - Życie

 

życie niewiele sobie robi z umierania

trwa długo

albo urywa się nagle

niczego sobie nie przyrzeka

jak z orłem i reszką

chodząca po świecie moneta

jak upadnie,

tak leży

MOJA NIEDZIELNA KARTKA Z KALENDARZA>